Taglibro

Lige kun la 1-a de majo, la laborista festo ĉiam amase (kaj, ŝajne, iom devige) festita en Sovetunio, aperis en la ruslingva blogaro multaj nostalgiaj noticoj. Por ne postresti, ankaŭ mi elmetu unun el la plej popularaj sovetiaj kantoj kun laŭlinia traduko en Esperanton.

Muziko de David Tuĥmanov, teksto — de Vladimir Ĥaritonov. Kantas ensemblo „Samocveti“. Komenco de la 1970-aj. Temas evidente pri „tutsovetiaj konstruejoj“, inter la plej lastaj kaj plej grandaj estis la aŭtoprodukta uzino VAZ kaj la Bajkal-Amura fervojo, krome estis multaj malpli grandaj „regionaj“ konstruejoj — partopreno en ili estis prestiĝa kaj eble ne ĉiuj dezirantoj eĉ rajtis.

Колеса диктуют вагонные, где срочно увидеться нам
Vagonaj radoj diktas, kie ni urĝe renkontiĝu.
Мои номера телефонные, разбросаны по городам.
Miaj numeroj telefonaj estas disĵetitaj en [diversaj] urboj.

„Samocveti“

Refreno:
Заботится сердце, сердце волнуется,
Zorgas la koro, la koro maltrankvilas,
Почтовый пакуется груз…
La poŝta kargo estas pakata…
Мой адрес — не дом и не улица,
Mia adreso estas nek domo, nek strato,
Мой адрес — Советский Союз.
Mia adreso — Sovetunio.

Вы, точки-тире телеграфные, ищите на стройках меня.
Vi, punktoj kaj strekoj telegrafaj, serĉu min en la konstruejoj.
Сегодня не личное главное, а сводки рабочего дня.
Hodiaŭ ne personaj aferoj gravas, sed la novaĵoj de labortago.

Refreno.

Я там, где ребята толковые, я там, где плакаты. “Вперед!”,
Mi estas tie, kie la junuloj lertaj, mi estas tie, kie la afiŝoj „Antaŭen!“
Где песни рабочие новые страна трудовая поет.
Kie la kantojn laboristajn novajn la lando laboranta kantas.

Refreno.

La kanto estis (kaj fakte restas) tre populara, do tute povis ekzisti poezia Esperanta traduko, pli aŭ malpli bona. Mi neniam aŭdis ĝin, sed ankaŭ en la landa movado mi aperis preskaŭ dek jarojn post kiam ĉesis ekzisti la prikantata ŝtato.

PS: Cetere pri ĉiuj menciitaj sovetiaĵoj, krom eble la ŝtato, ne ekzistas artikoloj en Esperanta Vikipedio. Mi volis ligi, sed mankas al kio. Legu do almenaŭ pri la atingoj de socialismo.

Reformojn de la sistemo, kiu gardas aŭtorajn rajtojn, promesis en Moskvo rusia prezidento Dmitrij Medvedev. Li petis skribajn proponojn de retaj aktivuloj, kiujn li planas transdoni kaj al la ŝtata parlamento, kaj al la internacia politika elito dum ŝtatestraj kunvenoj.

La 29-an de aprilo en Rusia Ŝtata Junulara Biblioteko okazis renkontiĝo de Medvedev kun „interret-komunumo“. Dum la evento, kiel informas Kremlin.ru, ĉeestantoj rakontis al la ŝtatestro pri licenzoj Creative Commons kaj proponis mencii liberajn licenzojn en la preparata nova versio de la civila kodo.

La partoprenantoj de la diskuto ankaŭ menciis „liberon de panoramo“: laŭ la nunaj rusiaj normoj por publikigi foton de konstruaĵo necesas preni permeson de la arkitekto, kio plej ofte teknike ne eblas. Pro „mallibero de panoramo“ jam centoj da fotoj el la stratoj de rusiaj urboj estis forigitaj el Commons, la grandega aŭdvida tenejo, el kiu ĉerpas ilustraĵojn i. a. Vikipedio.

La neprofita organizo „Wikimedia Ru“ partoprenas preparadon de la proponoj por reformoj en leĝaro pri aŭtoraj rajtoj.

Pli frue en aprilo en ruslingva interreto furoris fotorakonto pri la junulara biblioteko (la komentoj estas ruslingvaj, sed la fotoj multon rakontas per si mem).

Antaŭ 50 jaroj, matene la 12an de aprilo 1961, la sovetia armea piloto Jurij Gagarin per la kosmoŝipo Vostok 1 (Oriento) faris la unuan en la mondo flugon ĉirkaŭ la terglobo. Grigori Arosev meditas pri tio en la blogo de „La Balta Ondo“.

Universala Esperanto-Asocio, fondita en 1908 la plej granda esperantista asocio de la mondo, verŝajne baldaŭ ŝanĝos sian nomon, konservante tamen la mallongigon. Al tia ideo puŝis la aktivulojn de UEA sukcesa ekzemplo de la krea grupo E@I, pli frue konata kiel Esperanto@Interreto kaj nun insistanta pri Edukado (aŭ foje eĉ Education) @Interreto. Pri tio private informis Antonio Sabó, bokomitatano komitatano-bo de UEA elektita per sinpropono.

Novaj prioritatoj helpos altiri junularon. Foto el arkivo de „Libera Folio“

Jam nun UEA (estonta Universala Eduka Asocio) povas fanfaroni pri kelkaj sukcesaj edukaj projektoj por rifuĝintoj en konfliktaj zonoj de Afriko kaj Azio. Per emfazo de tia agado UEA povus altiri novajn membrojn el inter la eŭropaj junuloj, emaj partopreni en aventuraj volontulaj projektoj en malpli riĉaj landoj de la mondo.

Laŭ mia informanto, UEA eble konservos Esperanton kiel sian ĉefan laborlingvon kaj daŭre uzos la ekzistantan delegitan reton por kunordigi la edukajn projektojn ĉie tra la mondo.

La poemo „Lasta flugo“, kvankam ĝi ofte aperas aparte, estas verkita de Edmond Privat por lia originala romano „Karlo“ (1910), ofte uzata kiel lernolibro (aŭ memlernilo) por progresantoj. „Ĝia Esperanto estas bonega, simpla, eleganta kaj tute klasika“. Tamen la teksto de la poemo mem ofte enhavas erarojn aŭ variaĵojn, pri kies naturo mi nenion imagas. Post iom da analizado, mi supozus, ke la ĝusta (aŭ almenaŭ tolereble sencohava) estas la jena versio (per kursivo mi markis la vortojn, kiuj estas foje misskribitaj):

Vi kien flugas papilio,
  tremante kaj rapide?
Jam mortis rozo kaj lilio
  kaj venas frost’ perfide.

Flugiloj viaj kvazaŭ lampo
  briletas en nebulo.
Vi kion serĉas tra la kampo,
  perdita somerulo?

Dezertaj estas la ĝardenoj,
  tra kiuj vagis amo via.
Skeletoj ŝajnas la verbenoj
  sub laŭbo senfolia. // foje ankaŭ kverko, kio ritme taŭgas kaj estas pli rekonebla vorto

Vi kial flugas en malvarmo
  tra flora la tombejo?
Sur ĉiu loko pluva larmo
  nun restas en herbejo.

Silentas ĉiuj en la nestoj
  kaj svenis bonodoroj.
Jam ne batalas vi kun vespoj
  pri la floretaj koroj.

Jen restas nur en kampo vasta
  velkinta krizantemo,
sur kiu kiso via lasta
  mortigos vin en tremo.

Ĉu eble iu havas ĉemane la unuan paperan eldonon de „Karlo“? ;) Ni povus kontroli tie :)

Videomaterialo el Sud-Osetio fare de la televidkanalo „Russia Today“. Tute en la angla:

En Esperanto mi iom verkis pri la regiono antaŭe. Indus iam viziti Cĥinvalon, des pli ke nun tio pli facilas, ol iam ajn pli frue; tiam mi povus ne nur rakonti pri la popolo kaj lingvo, sed ankaŭ elmeti proprajn fotojn :)

Lige kun antaŭ nelonge festita 20-jariĝo de Sud-Osetio, mi publikigas mian artikolon pri tiu landeto, verkitan laŭ peto de katalunaj amikoj en 2008, tuj post la aŭgusta milito. La katalunoj petis, ke mi rakontu pri la fono de la konflikto kiel persono el Osetio deveninta; tion mi faris. Rakonti pri la aŭgusta milito mem mi ne povis, ĉar samkiel plejparto de Esperantujo scias pri ĝi ĉefe de amaskomunikiloj (tamen ankaŭ la lokaj, el Cĥinvalo). La teksto aperis en kataluna E-informilo kaj ne aperis katalune (kio estis la komenca intenco).

Sud-Osetio: kial osetoj ne ŝatas esti en Kartvelio

Knabo en tradicia vesto

La unuaj rifuĝintoj

La unuaj rifuĝintoj el Sud-Osetio estas tute ne tiuj, kiuj aperis en Norda Kaŭkazio en 2008.

Kiel osetoj mem kutimas kredi, ilia lando libervole aliĝis al la Rusia Imperio en 1774. Fakte en tiu jaro aliĝis nur la parto, nun konata kiel Norda Osetio, dum la suda loĝ-areo de osetoj en 1783, kun la tuta Orienta Kartvelio, iĝis protektata lando laŭ la Traktato de Georgijevsk. Tamen osetoj emas konsideri, ke aliĝo al Rusio estis tutpopola deziro, kiun oni ne ŝanĝu.

En 1917, post la unua (februara) revolucio, sud-osetaj intelektuloj kunvokis en Ĝava (lastatempe famiĝinta montara loĝloko, ankaŭ skribata Dzaŭ) deputitojn el diversaj loĝlokoj. En la kunveno oni porparolis demokratian respublikon en Rusio. Oni ankaŭ formulis tie: „Se kaŭkaziaj popoloj havos teritori-naciajn aŭtonomiojn, do ankaŭ osetoj, unuiĝintaj en unu nacia unuo, havu la rajton pri memdecido“. Post la socialisma revolucio en Rusio, en Sud-Osetio estis proklamita soveta potenco. La tbilisa potenco, decidinta konstrui sendependan ŝtaton en la limoj de 18-a jarcento, rifuzis agnoski sovetan respublikon en Osetio. En majo 1920 ministro de eksteraj aferoj de juna Soveta Rusio skribis en Kartvelion: „Al la Suda Osetio, kie estis proklamita Soveta Respubliko, estas senditaj kartvelaj trupoj por neniigi tian potencon. Ni insistas, se tio veras, revoki la trupojn el Osetio, ĉar ni opinias, ke Osetio devas havi tian potencon, kian ĝi preferas. Enmiksiĝo de Kartvelio povus esti enmeksiĝo en aliulajn internajn aferojn“. Al tio el Kartvelio venis respondo, ke en la lando forestas Osetio.

Read the rest of this entry »

Dank’ al amiko Ignacio mi spektis la norvegan filmon „Que será, será“ (2002) pri unu esperantista kunveno. Malgraŭ ke Esperanto estas surfone, la filmo mem apenaŭ estas pri Esperanto. Vidu mem tiun ĉi filmon, kiu i. a. gajnis prestiĝan premion de la Norvega festivalo de mallongaj filmoj.

Mem juna Ignacio, kiu rekomendis al mi la filmon, opinias pri ĝi: „Nu, la filmo estas mirinda. Ŝajne ĝia mesaĝo estas «Neniam perdi la esperon nek lasi la revojn». Belega, kaj ankaŭ amuza“.

Mi pensas, ke ĝia alia mesaĝo eble estas „sciu la veran valoron de viaj esperantistaj sukcesoj“. La protaganisto ridindigas sin per troigo de sia atingo (elektiĝo al la „alta posteno“, kiu ne estas tro alta).

Eĉ plia mesaĝo estas „gravas nur amo“, ĉu? :)